W ciągu ostatnich kilku lat badania nad „zachodnią dietą” powiązały ją z niepożądanymi reakcjami organizmu, w tym rakiem prostaty, sepsą i przewlekłymi infekcjami jelit. Nowe badanie sugeruje, że zachodnia dieta może mieć negatywny wpływ na mózg, prowadząc do pogorszenia funkcji poznawczych i problemów neurodegeneracyjnych. Naukowcy uważają, że ich odkrycia mogą zaoferować potencjalne terapie w leczeniu zaburzeń neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Alzheimera. Jako alternatywę dla tego rodzaju menu coraz częściej podaje się dietę śródziemnomorską – pełną warzyw, wartościowych tłuszczy i chudego mięsa. Jaki wpływ na organizm mają poszczególne jadłospisy?
Zaburzenia neurodegeneracyjne a dieta zachodnia
Zaburzenia neurodegeneracyjne obejmują różnorodne stany wynikające z utraty struktury i funkcji ośrodkowego lub obwodowego układu nerwowego. Dwa najczęstsze zaburzenia neurodegeneracyjne to choroba Alzheimera i choroba Parkinsona. Według Stowarzyszenia Alzheimera ponad 6 milionów dorosłych w Stanach Zjednoczonych cierpi na tę chorobę, a Fundacja Parkinsona twierdzi, że około 1 milion osób w USA cierpi na chorobę Parkinsona. Wcześniejsze badania pokazują, że wpływ otyłości i złej diety może zwiększać ryzyko rozwoju choroby neurodegeneracyjnej, takiej jak choroba Alzheimera. Inne badanie przeprowadzone na początku tego roku wykazało, że zapobieganie otyłości na wczesnym etapie życia poprzez zdrowszą dietę np. śródziemnomorską może opóźnić lub zapobiec chorobie Alzheimera. Typowa dieta zachodnia, którą eksperci ds. zdrowia nazywają również „dietą amerykańską”, zwykle zawiera większe ilości żywności o dużej zawartości kalorii i tłuszczu oraz o niskiej wartości odżywczej. Naukowcy z Marshall University Joan C. Edwards School of Medicine (Edwards) w Huntington, WV, wskazali peptyd o nazwie NaKtide jako sposób blokowania sygnałów z komórkowej pompy sodowo-potasowej o nazwie Na,K-ATPaza. Blokując sygnał, autorzy badania zmniejszyli wzrost otyłości u myszy karmionych dietą wysokotłuszczową. Obecne badania sugerują, że dieta zachodnia powoduje pogorszenie funkcji poznawczych i neurodegenerację poprzez zwiększoną sygnalizację Na,K-ATPazy w adipocytach lub komórkach tłuszczowych. Kiedy naukowcy utrudnili emisję sygnału Na,K-ATPazy poprzez zastosowanie NaKtide w komórkach tłuszczowych, odkryli, że powstrzymało to niekorzystne skutki, jakie zachodnia dieta wywarła na mózg, zwłaszcza hipokamp, który odgrywa istotną rolę w uczeniu się.
Wyniki badań
Podczas badań naukowcy wykorzystali model myszy ze zmienionym genem. Karmili myszy albo normalną dietą, albo dietą typu zachodniego przez 12 tygodni. Podali także myszom antybiotyk doksycyklinę, aby aktywować NaKtide w komórkach tłuszczowych. Na zakończenie badania naukowcy zaobserwowali, że myszy spożywające dietę zachodnią znacznie zwiększyły swoją masę ciała w porównaniu z myszami na normalnej diecie. Dodatkowo pierwsza grupa myszy wykazała insulinooporność, niską energię i obniżony poziom tlenu. Co więcej, dieta zachodnia zwiększa ilość cząsteczek cytokin, które wywołują stan zapalny. Organizm potrzebuje zarówno cytokin przeciwzapalnych, jak i prozapalnych. Posiadanie zbyt wielu zapalnych cytokin może powodować pewne stany, w tym choroby neurodegeneracyjne. Autorzy badania odkryli również, że myszy spożywające dietę zachodnią wykazywały oznaki zmian behawioralnych oraz zmian w ekspresji i sygnalizacji genów, zgodnych z tymi typowymi dla osób z chorobami Alzheimera i Parkinsona.
Dla autorów badania kolejnym naturalnym krokiem jest przeprowadzenie dalszych analiz w celu powtórzenia obecnych wyników na ludziach. Badania wskazują również na możliwość terapii ukierunkowanej na wyłączenie sygnalizacji Na,K-ATPazy w komórkach tłuszczowych. Według autora badania, dr Josepha Shapiro, wiceprezesa i dziekana w Edwards: „Gryzonie różnią się od ludzi na wiele, wiele sposobów i jest całkiem możliwe, że składniki tego, co nazywamy zachodnią dietą, takie jak wysokotłuszczowe produkty, mogą być mniej problematyczne dla ludzi niż gryzoni” – powiedział dr Shapiro. „Uważamy jednak, że cukry proste, zwłaszcza fruktoza, mogą być problematyczne zarówno dla ludzi, jak i dla gryzoni, w oparciu o szeroko zakrojone badania przeprowadzone przez innych badaczy”.
Jaka dieta może być więc alternatywą?
To z pewnością dieta śródziemnomorska, tak chwalona przez lekarzy specjalistów i dietetyków. A na czym polega ta dieta? Na jej temat wypowiedziała się m. in. dietetyk dr n. o zdr. Agnieszka Salomon z Kliniki Salvita „Tradycyjna dieta śródziemnomorska odzwierciedla zwyczaje żywieniowe ubogich społeczności wiejskich Krety, Grecji i południowych Włoch z roku 1960. Oparta jest przede wszystkim na produktach roślinnych takich jak: zboża, owoce, warzywa, nasiona roślin strączkowych, orzechy i oliwki.
Kluczowym składnikiem diety jest oliwa jako główne źródło tłuszczu w całodziennej racji pokarmowej. Dieta tego rodzaju zmniejsza ryzyko otyłości, cukrzycy typu 2 oraz chorób sercowo-naczyniowych, uznawanych za choroby cywilizacyjne. Dieta śródziemnomorska jest jedną z najlepiej przebadanych diet, dzięki czemu udowodniono jest prozdrowotne działanie. Sprawdza się praktycznie w jadłospisie każdej dorosłej osoby - dostarcza odpowiednią ilość energii i jest zbilansowana pod kątem poszczególnych składników pokarmowych, witamin oraz mikro i makroelementów. Co więcej, według opracowania Pani dietetyk Agnieszki Salomon: "W roku 2010 tradycyjna dieta śródziemnomorska została uznana za Niematerialne Dziedzictwo Kulturowe Ludzkości i w wpisana na światową listę UNESCO". To ponadto bardzo prosta dieta, bogata w naturalne składniki, w tym warzywa pochodzące z roślin strączkowych, a także oliwę z oliwek. Rzadko pojawia się w niej czerwone mięso i tłuszcze nasycone. Niewiele jest również ryb i białego mięsa. Dieta tego rodzaju często była połączona z aktywnością fizyczną np. pracą w polu lub domu, stąd również brał się jej dobroczynny wpływ na zdrowie. W obecnych realiach warto ją wprowadzić szczególnie wiosną i latem, gdy jest nieograniczony dostęp do warzyw, ale sprawdzi się praktycznie o każdej porze roku.
Bibliografia:
Źródło grafiki: pixabay.com
Więcej komentarzy...